Kontakt
Miejskie Przedszkole Tęczowy Zakątek w Chełmnie

Kącik Logopedyczny

 

KĄCIK LOGOPEDYCZNY
 
ROK SZKOLNY 2022 / 2023
 
 

Zabawy samogłoskami i nie tylko” - wyzwalanie wokalizacji, nawiązanie dialogu ( zabawy dla maluchów 3- 4 latków )

Przebieg zajęć:

  • Ćwiczenie 1  -  Ćwiczenia oddechowe:

  • -dziecko wciąga powietrze nosem, wypuszcza ustami;

  • - dmucha na wiatraczek lub bawi się piórkiem ( chodzi oto, by jak najdłużej utrzymać je w powietrzu);

  • -zdmuchuje papierek z powierzchni stołu;

  • -przenosi kawałeczek styropianu lub papierka za pomocą słomki;

  • -wymawia samogłoski na wydechu A E O U I Y

    • Ćwiczenie 2  -  Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego:

  • a) warg

  • -dziecko nadyma policzki, przepycha powietrze w buzi, usta ściągnięte -udajemy balonik;

  • -cmoka -posyłanie buziaczki, udajemy rybkę;

  • -parska wargami -zabawa w motor lub zmęczonego konika;

  • -bardzo wyraźne wymawia samogłoski w parach:

  • e -o naśladowanie samochodu policyjnego

  • i -u –naśladowanie karetki pogotowia

  • e -u –naśladowanie straży pożarnej.

  • b) języka:

  • -dziecko wysuwa język na brodę –„zmęczony piesek”;

  • -dziecko próbuje językiem dotknąć noska;

  • -oblizuje wargi, usta szeroko otwarte –wargi można posmarować miodem, zabawa „kotek oblizuje się”;

  • -wysuwa prosty język do przodu i cofa w głąb jamy ustnej –zabawa „język jaszczurki”;

  • -wysuwa język szeroki, a następnie wąski;

  • -językiem wypycha policzki -zabawa „lizak w buzi”;

  • -język, przy otwartej buzi ruchami posuwistymi przód -tył obmiata podniebienie –zabawa „język malarz”;

  • -język liczy i obmiata wszystkie zęby na górze –zabawa „język szczoteczka”.

  • c) żuchwy:

  • -dziecko wysuwa żuchwę, zakłada i porusza dolną szczęką po górnej wardze;

  • -naśladuje przeżuwanie;

  • -powoli opuszcza żuchwę, starając się przy tym jak najszerzej otworzyć buzię.

  • d) podniebienia miękkiego:

  • -dziecko udaje, ze ziewa –zabawa „śpiący miś”

  • -kaszle z wysuniętym na zewnątrz językiem

  • -chrapie na wdechu i wydechu

  • -wymawia sylaby z głoskami tylnojęzykowymi: k, g, –zabawa „kury ko, ko, gęsi –gę, gę.”

    • Ćwiczenie 3  -  Ćwiczenia w wypowiadaniu samogłosek:

  • Logopeda lub rodzic prosi, aby dziecko powtarzało za nim samogłoski. Przydatne okaże się lustro, które umożliwi kontrolowanie przez dziecko lepszego ułożenia ust.

    • Pieski małe dwa wszystko wiedzą i mówią:  aaaaaaaaaaaa

    • Kura gdacze ko ko ko, pies zdziwiony:  oooooooooooo

    • Kaczka zaczepia Cie, mówi:  eeeeeeeeeeeee

    • Kotek nieco zły, mruczy:  yyyyyyyyyyyy

    • Pies zdziwiony tu, mówi:  uuuuuuuuuu

    • Indyk głośno mówi mi:  iiiiiiiiiiiiiiiiiii

  • [ obrazek buziek podczas wymawiania danych samogłosek]

  • Ćwiczenie to można przeprowadzać w różnych konfiguracjach: głośno –cicho -szeptem

    • Ćwiczenie 4  -  Ćwiczenia w nominowaniu ( nazywaniu):

  • 1) Logopeda lub rodzic przedstawia dziecku kolorowy obrazek rodziny. Wskazując kolejno jej członków. Mówi: „To jest mama. To jest tata. To jest babcia, dziadek i dziecko”

  • Następnie zadaje pytanie: „A kto to jest?” Czeka na odpowiedź dziecka. OBRAZEK RODZINY

  • 2) Logopeda lub rodzic dotyka swoich części ciała, a wypowiadając ich nazwę mówi: „To jest ucho. To jest buzia”. Następnie wskazując dana część ciała pyta: „Co to jest?” OBRAZEK CZŁOWIEKA

  • 3) Logopeda lub rodzic, wskazując na obrazki prostych, domowych sprzętów zadaje pytanie:

  • Co to jest? Gdzie to jest?” -„ Miska. W kuchni”. Do zabawy można wykorzystać autentyczne przedmioty lub ich obrazki. OBRAZEK KUCHNI I SPRZĘTÓW DOMOWYCH

 

Uczymy się oczyszczać małe zakatarzone noski – krótki poradnik dla rodziców

    1. Zaczynamy uczyć malucha wydmuchiwać nosek gdy dziecko jest zdrowe – nie ma kataru.

    2. Każdy wiek dziecka na naukę opróżniania noska jest dobry – nie ma „ gotowości” dmuchania nosem. Kiedy dziecko jest gotowe – dmucha, jednak wielu maluchom trzeba pomóc.

    3. Częste przewlekłe infekcje górnych dróg oddechowych mogą być przyczyną nawyku nieprawidłowego toru oddechowego przez usta, a za tym może iść pojawienie się wady wymowy – automatycznego wysuwania języka przez otwartą buzię.

    4. Na początek uczymy dziecko dmuchania buzią – posłużą nam do tego ćwiczenia oddechowe ( na naszej stronie).Kiedy masz już pewność, że kontrolowane dmuchanie buzią jest opanowane przez malucha, możesz rozpocząć naukę dmuchania nosa.

    5. Dmuchnij noskiem tak jak ja” - zabawa poprzez naśladownictwo nabierz powietrza ustami, zamknij usta, i dmuchnij. możesz podłożyć pod nos rękę dziecka, aby poczuło podmuch powietrza. Powtórz kilka razy.

    6. Kolorowe papierowe kuleczki” - zabawa - przygotuj małe kuleczki bibułki, waty lub piłeczki styropianowe. Połóż je na papierowym talerzyku tak, aby były obok siebie. Nabierz powietrze ustami i dmuchnij noskiem na kuleczki. Twoje dziecko jest rozbawione albo zdziwione i samo chce spróbować tak samo! Możecie wspólnie sprawdzać, czy inne obiekty też tak uciekają: paski bibuły, piórka, mąka, w sezonie dmuchawce lub wysuszone listki. Następnie nabierajcie powietrze nosem i wypuszczajcie nosem.

    7. Zielone bibułki” - zabawa ucząca dmuchania krok po kroku

      - skrawki bibułki kładziemy na papierowym talerzyku,

      - dziecko weź na kolana i unieś talerzyk przybliżając go do nosa dziecka,

      - robicie głęboki, słyszalny wdech i wydech nosem ( usta powinny być zamknięte) sprawdzacie czy papierki poruszają się,

      - następnie podejmujecie próbę dmuchania w chustkę

    8. Raz jedna , raz druga dziurka” - zabawa dmuchania noskiem delikatnie przytykając skrzydełko nosa, raz jedno, raz drugie.

    9. Jestem samodzielny” - jeśli maluch potrafi pięknie dmuchać noskiem to zachęcamy i pokazujemy jak ma rozłożyć chusteczkę, trzymać ją i jak zatykać dziurki noska.

    10. Podczas nauki chwalmy dziecko, dzięki temu będzie wiedziało, że robi coś ważnego i podąża w dobrym kierunku. Wydmuchiwanie z nosa to ważna dla zdrowia sprawa, warto zdobyć tę umiejętność.

      RODZICE I MALUCHY POWODZENIA

Ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne.

Jednym z warunków prawidłowego wymawiania wszystkich głosek jest sprawne funkcjonowanie narządów mowy. Dlatego też już od najmłodszych lat należy prowadzić ćwiczenia buzi i języka ze wszystkimi dziećmi. Ćwiczenia te możemy prowadzić w formie ścisłej, zabawowej lub też zadaniowej .

ĆWICZENIA WARG

Usprawnienie warg wpływa na poprawę muskulatury policzków, wzmocnienie mięśni okrężnych ust oraz na poprawę wyrazistości mówienia.

  1. Zajęczy pyszczek” - wciąganie policzków do jamy ustnej.

  2. Szerokie otwieranie i zamykanie ust. Wysuwanie warg do przodu (jak przy u), rozchylanie warg (jak przy samogłosce e).

  3. Złączyć wargi płasko . Rozciąganie warg poprzez cofnięcie kącików ust (jak przy samogłosce i).

  4. Układać dolną wargę na górną i górną na dolną.

  5. Zamknąć usta, a następnie przesuwać wargi na boki, raz w prawo raz w lewo.

  6. Karetka pogotowia” - tylne zęby razem, zaokrąglanie i rozciąganie warg. Rozciąganie (samogłoska i), ściąganie i wysunięcie (samogłoska u). Dzieci naśladują odgłos karetki pogotowia – iu, iu.

  7. Całuski” - cmokanie przy wysuniętych i zaokrąglonych wargach oraz zwartych szczękach.

  8. Wąsy kotka” - wargi wysunięte do przodu, utrzymywanie ołówka pomiędzy wargami a noskiem.

  9. Parskanie konika” - tylne zęby razem, wargi zbliżone i spłaszczone.

ĆWICZENIA JĘZYKA

Wykonywanie tych ćwiczeń prowadzi do doskonalenia precyzji i szybkości ruchów

języka, położenia masy języka oraz zmiany kształtu.

  1. Wysuwanie języka na zewnątrz jamy ustnej i cofanie w głąb, język długi i wąski, nie dotyka warg.

  2. Wysuwanie języka na zewnątrz i chowanie – język szeroki, w kształcie łopaty.

  3. Wysunąć język długi i wąski, jak najwyżej w kierunku nosa (język przylega do górnej wargi), a następnie wysuwamy jak najdalej na dolnej wardze w kierunku brody.

  4. Buzia otwarta, dotykamy czubkiem języka wałeczka za górnymi zębami, a następnie kierujemy mocno w dół do dolnego wałeczka.

  5. Oblizywanie warg, język wykonuje koliste ruchy

- tylko górną wargę w prawo w lewo,

- tylko dolną wargę w prawo w lewo,

- wargi dolna i górna płynnym ruchem.

  1. Usta zamknięte, oblizywanie zębów i dziąseł pod wargami (w lewo, w prawo).

  2. Żuchwa opuszczona, nie rusza się, a zaostrzony czubek języka dotyka różnych punktów w jamie ustnej  - poszczególnych zębów,     - dziąseł,  - podniebienia twardego i miękkiego.

  3. Przyciskanie górnej powierzchni przodu języka do podniebienia twardego i nagłe oderwanie języka od podniebienia z charakterystycznym kląśnięciem.

  4. Ułożenie języka w kształcie rulonika  - dmuchamy tak by powietrze przepływało tylko przez rulonik, - do języka ułożonego w rulonik przykładamy słomkę i dmuchamy do słomki.

Powyżej przedstawione przykładowe ćwiczenia powinny być wykonywane przed lustrem, aby sprawdzić ułożenie narządów mowy.

Z dziećmi młodszymi ćwiczenia narządów mowy prowadzimy najczęściej w formie zabawowej. Oto kilka z nich:

  1. Rytm piosenki”

Nauczycielka gra lub śpiewa krótką piosenkę, zadaniem dzieci jest odgadnąć, jaka to piosenka, a następnie językiem kląskając wystukać rytm owej piosenki.

  1. Kotki”

Dzieci - „kotki” chodzą po sali, na przerwę w muzyce lub na określony sygnał dzieci - „kotki piją mleczko z miseczki”.

  1. Niedźwiadki”

Dzieci - „niedźwiadki” chodzą po sali, na przerwę w muzyce „niedźwiadki” zatrzymują się i „zlizują miód” językiem z górnej wargi.

  1. Lustrzane miny”

Dzieci robią miny przeglądając się w lusterkach:

- wesołe usta (płaskie wargi lekko rozchylone, zęby niewidoczne),

-bardzo wesołe usta (rozciągnięte wargi z widocznymi zębami),

-smutne usta (podkówka z warg),

-obrażone usta (wargi nadęte).

Następnie nauczyciel zapowiada konkurs na najładniejszą lub najśmieszniejszą minę.

  1. Kropelki deszczu”

Dzieci usprawniają narządy mowy. Nauczyciel prosi dzieci aby językiem namalowały na podniebieniu kropelki deszczu. Ćwiczenie to mają wykonać przy otwartych ustach.

  1. Jak jedzą zwierzątka ?”

Dzieci ruchami warg i języka mają pokazać, w jaki sposób jedzą niektóre zwierzęta i tak:

- krowa – przesuwanie dolnej szczęki na boki,

- krokodyl – szerokie otwieranie i zamykanie ustawienia,

- kot – oblizywanie talerzyka wysuniętym językiem, oblizywanie warg,

- ptak – ściągniecie ust w dziobek,

- ryba – ściąganie ust w rybi pyszczek, rozchylanie i zamykanie warg.

  1. Język na defiladzie”

Dzieci wykonują gimnastykę języka, obserwując jego ruchy w lusterku

- wysuwają i chowają język,

- malują kropeczki i paski czubkiem języka na górnym podniebieniu,

- wymawiają rytmicznie głoski t t t t, d d d d przy otwartych ustach,

- wymawiają drr.

Można również gimnastykę narządów mowy przeprowadzać w formie opowiadania, wzbogacając je ilustracjami. Oto kilka przykładów:

  1. Misie przygotowują się do zimowego snu ”

Prowadząca zaprasza dzieci do wspólnej zabawy. Przedszkolaki mają się włączać do zabawy w odpowiednich momentach. Po chwili nauczyciel rozpoczyna opowieść: Misie przygotowują się do zimy, są śpiące (dzieci ziewają), nucą sobie kołysankę (śpiewają aaa). Misiom jest zimno (drżą wykonują motorek wargami)muszą się ogrzać (chuchają na ręce)Mama daje lekarstwo, które jest słodkie i smaczne (oblizują ruchem okrężnym wargi, kląskają)Misie są zadowolone (dzieci mruczą, wymawiając głoskę m , chuchają w ręce, wymawiając głoskę ch).

  1. Przygoda węża ”

Prowadząca informuje dzieci, że ich języczek zamienia się w węża i za chwilę będzie wykonywał różne ruchy przy rozchylonych ustach. Zaczyna się opowieść: Wąż spał w swojej jaskini (język leży na dnie jamy ustnej)Kiedy zaświeciło słońce zapragnął wyjść i zaczął się wiercić na wszystkie strony (dzieci poruszają czubkiem języka za dolnymi zębami)Obudził się i podniósł (dotykają językiem do górnych dziąseł)Rozejrzał się dookoła (dzieci oblizują dolne i górne zęby od strony wewnętrznej). Chciał wyślizgnąć się z jaskini (przeciskanie języka między zbliżonymi do siebie zębami)ale okazało sie że przejście zblokował kamień (przy złączonych zębach dzieci rozchylają i łączą wargi). Po kilku próbach udało się ominąć przeszkodę . Wąż wyszedł z jaskini uradowany (dzieci wysuwają język do przodu) i zasyczał głośno (wymawiają głoskę s).

  1. Duszek Stefek ”

Prowadząca opowiada dzieciom o Duszku Stefku, który chciał się wybrać w podróż pociągiem, ale najpierw musiał posprzątać mieszkanie. W czasie opowieści dzieci wykonują odpowiednie ruchy językiem i wargami.Duszek Stefek zabrał sie za porządki, najpierw odkurzał podłogę (dzieci oblizują czubkiem języka podniebienie dolne),potem ściany (oblizują czubkiem języka wewnętrzną stronę policzków)Następnie zabrał się za zdejmowanie pajęczyn z sufitu (dotykają różnych miejsc na podniebieniu górnym)Na koniec Duszek zadowolony ze swojej pracy uśmiechnął się (rozciągają wargi) i cmoknął z zadowolenia (cmokają).

Ćwiczenia logorytmiczne

Bardzo pomocne w pracy nad doskonaleniem mowy są ćwiczenia logorytmiczne. Szczególnie są one potrzebne tym dzieciom, których rozwój psychoruchowy nie przebiega prawidłowo. Poniżej podam kilka ćwiczeń, dzięki którym możemy kształtować i korygować mowę, zwłaszcza jeśli łączy ona umiejętnie muzykę z ruchem i ekspresją wokalną.

  1. Dzieci maszerują w kole przy akompaniamencie marszowym. Na sygnał słowny zatrzymują się i klaszczą rytm. Na następny sygnał – kląskają językiem w takt muzyki, dalej wymawiają sylaby pam, pam, pam lub ram, pam, pam.

  2. Dzieci maszerują w kole w rytm piosenki, np. Maszerują dzieci drogą. Można też włączyć tekst wymawiany rytmicznie.

  3. Dzieci stoją w kole twarzami do środka i w tempie marsza wymawiają imiona: O – la, Zo – sia, Ha – nia, Ka – rol. Mogą też imiona te wyklaskać lub też wytupać.

  4. Dzieci ustawione parami na przeciwko siebie. Zadaniem ich jest wymówienie imienia np. O – la i klaśnięcie w rękę partnera. To samo z klaskaniem lewą ręką w prawą rękę partnera i odwrotnie.

  5. Zabawa powitalna”

Dzieci stoją parami w sali. Wszyscy tańczą i śpiewają:

Witam Was, witam Was,

Zaczynamy, już czas. (dzieci klaszczą naprzemiennie, raz w swoje kolana i raz w ręce partnera)

Jestem ja, jesteś ty,

raz, dwa, trzy! (na raz, dwa – klaszczą w ręce partnera, zaś na trzy szukają innej osoby do tańca i klaszczą w jej ręce).

  1. Tańce z kapelusza”

Nauczycielka przygotowuje kartki z instrukcjami, w jaki sposób trzeba będzie tańczyć i wrzuca je do kapelusza. Wyznaczone dziecko losuje kartkę, a prowadząca odczytuje polecenie. Zadaniem grupy jest wykonanie tańca w opisany sposób.

Przykładowe wpisy:

- zatańcz trzymając ręce w górze,

- zatańcz poruszając tylko głową,

- zatańcz z kolegą lub koleżanką w parze,

- zatańcz w kółku czteroosobowym,

- zatańcz jak zajączek, żabka, ptaszek lub myszka,

- zatańcz, nie odrywając nóg od podłogi.

  1. Ptasie gniazda”

Dzieci ptaki podzielone są na cztery gatunki ptaków, które wywołane będą biegały po sali i wydawały odpowiednie dźwięki. Z gniazd mogą wylatywać tylko wskazane ptaki z danej grupy (jednej lub kilku).

Przykładowe odgłosy ptaków:

- bociany – kle, kle,

- wróble – ćwir, ćwir,

- wrony – kra, kra,

- dzięcioły – stuku – puku.

  1. Lokomotywa”

Jest to zabawa ilustrująca jazdę pociągiem i odgłosy, które temu towarzyszą. Na wstępie nauczycielka czyta dzieciom wiersz, pt. „Lokomotywa.”. Następnie przedszkolaki tworzą pociąg i wykonują następujące czynności:

pociąg stoi na stacji, a maszynista woła: Odjazd!,

- lokomotywa sapie: pach, pach,

- pociąg odjeżdża: cz, cz, cz,

- jedzie coraz szybciej: ciuf – puf, ciuf – puf,

- nagle hamuje: iiiiiiiiiiii,

- zatrzymuje sie: uuufff,

- pasażerowie wysiadają – dzieci przykucają.

  1. Zimowy kulig”

Dzieci tworzą kuligi, które wyznacza nauczycielka poprzez pokazanie dzieciom kartek z narysowaną różną ilością oczek. Zadaniem dzieci jest stworzyć kulig o takiej ilości osób na ile wskazuje kartka pokazana przez nauczycielkę. Pierwsza osoba w kuligu zakłada czapkę Mikołaja i woła – ho, ho, ho w rytmie muzyki. Pozostałe dzieci naśladują dźwięk dzwonków lub śpiewają piosenkę.

Ćwiczenia słuchowe

Już od najmłodszych lat dzieci rozpoznają i porównują odgłosy zwierząt lub też pojazdów. Chętnie również, jakby odruchowo próbują naśladować np. szczekanie psa, miauczenie kota, sapanie lokomotywy. Dlatego też dzieci młodsze doskonalą rozpoznawanie i naśladowanie słyszanych głosów wykonując różnego rodzaju ćwiczenia i zadania. Oto kilka z nich:

  1. Wsłuchaj się w ciszę”

Dzieci siedzą w kole z zamkniętymi oczami i próbują wyłapać odgłosy dochodzące, np. z ulicy, kuchni, sali zabaw.

  1. Jaki przedmiot wydał ten dźwięk?”

Dzieci rozpoznają dźwięki wytworzone przez nauczyciela. Początkowo rozpoznają dźwięki przy pomocy wzroku, jednak później dokonują tego tylko za pomocą słuchu. Nauczyciel uderza za pomocą pałeczki w szkło, kamień, drewno, porcelanę itp.

  1. Co to za zwierzę?”

Dzieci różnicują i naśladują głosy zwierząt, np. kot, pies, krowa, kura, kogut itp.

  1. Skąd dobiega ten dźwięk?”

Dzieci siedzą w kole i zadaniem ich jest szukanie ukrytego przedmiotu wydającego jakiś dźwięk. Może to być radio, zegarek, budzik itp.

  1. Mruczku, Mruczku, kto ja jestem?”

Dzieci siedzą w kole i zadanie ich polega na rozpoznaniu kolegi po głosie. Kiedy dzieci się już doskonale znają, można wprowadzić utrudnienie – zmieniają głos lub naśladują jeszcze głos zwierzęcia. Maluchy odgadują, kto wydaje głos i czyj głos naśladuje.

  1. Kurczątko, piśnij”

Wszystkie dzieci siedzą na dywanie w kręgu. W czasie, gdy jedno z nich wychodzi za drzwi, pozostałe wybierają spośród siebie „ kurczątko”, które na wezwanie będzie wydawało określony dźwięk. Dziecko, które wyszło z sali, wraca i wydaje polecenie: Kurczątko piśnij! Wybrane dziecko cicho wydaje dźwięk : pi, pi, a osoba wcześniej nieobecna ma go zlokalizować. W czasie, gdy kurczątko piszczy, dzieci siedzą z opuszczonymi głowami. Jeśli grupa zna się bardzo dobrze „ kurczątko” może zmieniać swój głos.

  1. Słonko baw się i ty”

Każde dziecko ma papierowy emblemat, na którym narysowane jest słonko. Dzieci wraz z nauczycielką ustalają, przy jakiej kategorii będą podnosić lizaki. Następnie nauczyciel wymienia różne wyrazy. Zadaniem dzieci jest uważne słuchanie i podnoszenie do góry lizaków tylko wtedy, kiedy usłyszą wśród wypowiadanych wyrazów na przykład zwierzęta. Przykładowe kategorie: jedzenie, pojazdy, rośliny, sprzęty domowe, rzeczy związane z przedszkolem.

Ćwiczenia, które wykonują dzieci starsze wiążą się już ściśle z mową, obejmując wyodrębnianie wyrazów w zdaniu, sylab i głosek w wyrazie. Stanowią one przygotowanie do czytania i pisania. Należy ćwiczenia uatrakcyjniać, aby dzieci chętnie je wykonywały. Oto kilka przykładowych zabaw:

  1. Ile mamy wyrazów?”

Nauczyciel odczytuje dzieciom zdanie, a ich zadaniem jest ułożenie tylu patyczków, kwiatków, słoneczek, ile jest w nim wyrazów. Następnie muszą powiedzieć, w którym wyrazie znajduje się głoska sz lub ś. Przykładowe zdania:

Szymek ma koszulę. Tatuś niesie mąkę.

Urszula idzie do szkoły. Drogą idzie ślimak.

Nasza pani pisze list. Maślak rośnie pod drzewem.

  1. Ile mamy sylab w wyrazie?”

Nauczyciel pokazuje dzieciom rysunki, a zadaniem dzieci jest nazwanie ich i podzielenie na sylaby. Uczestnicy zabawy muszą ułożyć tyle klocków, ile jest sylab, tyle razy zaklaskać lub podskoczyć. Przykładowe wyrazy: szafa, szali, szachy, kosze, groszek, siodło, ślimak, maślak, nasiona.

  1. Czy słyszysz wiatr?”

W zabawie tej dzieci reagują ruchem lub gestem na sygnał słowny. Ich zadaniem będzie wysłuchanie głoski sz w różnych wyrazach. Uczestnicy zabawy klaszczą w ręce, jeśli usłyszą wyraz, w którym „ szumi wiatr”(jest głoska sz). Przykładowe wyrazy: kasztan, koszyk, koszula, Szymon, szmer, szachy, uszy, Mariusz, Miłosz.

  1. Wysłuchaj głoskę”

Nauczyciel wymawia kolejne głoski w izolacji, a zadaniem dziecka jest klaśnięcie, podniesienie emblematu szyszki lub zadzwonienie dzwoneczkiem, gdy usłyszy głoskę sz.

  1. Dobierz wyrazy”

Prowadząca prosi dzieci, aby dobrały obrazki w pary tak, by ich nazwy rozpoczynały się tą samą głoską. Zadaniem dzieci jest również wskazanie, gdzie znajduje się głoska sz lub ś w danym wyrazie. Przykładowe wyrazy:

szyny – szyszka koszyk – koszula dom – droga

ślimak – śliwka maślak – myśliwy woda- wata

  1. Kwiaty na łące”

Prowadząca układa przed dziećmi kolorowe kwiaty, w środku których znajdują się obrazki oraz dwa wazony. Uczestnicy zabawy muszą posegregować kwiatki do wazonów. W jednym wazonie będą te, których nazwy obrazków rozpoczynają się głoską sz, a w drugim ś. Jeśli dziecko już dobrze czyta, to zamiast obrazków w kwiatkach mogą znaleźć się napisane wyrazy.

  1. Drzewka”

W wyrazach umieszczonych na paskach brakuje liter sz lub ś. Zadaniem dzieci jest uzupełnienie wyrazów literami „szyszkami”, „śliwkami” zerwanymi z drzewa. Po uzupełnieniu dzieci odczytują wyrazy.

 
 

Ćwiczenia artykulacyjne

Gotowe zestawy ćwiczeń usprawniających aparat artykulacyjnypionizację języka, przygotowujących do poprawnej wymowy poszczególnych głosek.

Uwaga:
Ćwiczenia nie powinny trwać zbyt długo: OPTYMALNIE ok. 5 min – kilka razy dziennie przed lustrem! Gdy dziecko podczas mówienia wysuwa język między zęby to nie wykonujemy ćwiczeń w których język wychodzi na zewnątrz jamy ustnej.

Zestaw ćwiczeń: usprawnianie buzi dla maluchów

1. Kotek pije mleczko: ”zlizujemy” mleczko ze złożonych w miseczkę dłoni.
2. Pokaż, jak myjesz ząbki – czubkiem języka kolejno górne i dolne zęby.
3. Jedzie konik – kląskanie językiem.
4. Naprzemiennie: szeroki uśmiech jak u żabki – potem usta wysunięte najdalej jak trąba słonia.
5. Nabierz powietrze w policzki [jeśli potrafisz: na przemian do jednego i drugiego policzka, pod górną i dolną wargę].
6. Śliwka – wypychamy policzki czubkiem języka
7. Defilada – czubek języka dotyka kolejno: prawy kącik ust, górna warga, lewy kącik ust, dolna warga.
8. Pokaż jak śmieje się dziecko: hi, hi; pani: ha, ha; pan: he, he; staruszek: ho, ho.
9. Zaostrz zęby jak wilk a potem postukaj zębami
10. Narysuj na podniebieniu czubkiem języka tyle kropek, ile biedronka ma na swoich skrzydełkach.

Zestaw ćwiczeń usprawnianie pionizacji języka cz. 1

1. Obliż dokładnie czubkiem języka górną wargę.
2. Policz po kolei wszystkie ząbki u góry.
3. Obliż czubkiem języka górne ząbki w środku buzi.
4. Pokaż jak ssiesz pysznego cukierka [u góry].
5. Kląskanie językiem jak jadący konik.
6. Obliż powoli podniebienie od górnych zębów aż do gardła.
7. Z całej siły przyciśnij czubek języka do wałka dziąsłowego, policz do pięciu – następnie opuść swobodnie – język odpoczywa [powtarzamy 5 x]

Zestaw ćwiczeń usprawnianie pionizacji języka cz. 2

1. Pomaluj jak malarz czubkiem języka całe podniebienie: od ząbków do gardła.
2. Narysuj na podniebieniu czubkiem języka tyle kropek, ile biedronka ma na swoich skrzydełkach.
3. HOP! do góry- najpierw podnieś ręce, potem język na wałek dziąsłowy i podskocz do góry tyle razy, ile masz lat.
4. Język udaje „glonojada” – przyssij czubek języka do wałka dziąsłowego.
5. Język-siłacz: z całej siły przyciśnij czubek języka do wałka dziąsłowego, policz do 5, język swobodnie na dół buzi i odpoczynek.

Zestaw ćwiczeń przygotowujących do poprawnej wymowy głosek [s, z, c, dz]

  1. Pij przez słomkę.
    2. Dmuchaj [wiatrak, papierek, płomień świecy, bańki mydlane, piórko, itp…] na przemian: delikatnie i mocno, długo i krótko.
    3. Gwizdanie, jeśli potrafisz.
    4. Obliż dolną wargę.
    5. Policz czubkiem języka kolejno zęby na dole [od środka buzi, przy zamkniętych zębach].
    6. Uśmiechnij się: naprzemiennie pokazując i chowając zęby za wargami.
    7. Naprzemiennie: szeroki uśmiech jak u żabki – potem usta wysunięte najdalej jak trąba słonia.

    Zestaw ćwiczeń przygotowujących do poprawnej wymowy głosek [sz, ż, cz, dż]

    1. Język-siłacz: z całej siły przyciśnij czubek języka do wałka dziąsłowego, policz do 5, język swobodnie na dół buzi i odpoczynek.
    2. Naprzemiennie: szeroki uśmiech jak u żabki – potem usta wysunięte najdalej jak trąba słonia.
    3. Prześlij całuski całej swojej rodzinie.
    4. Jedzie konik – kląskanie językiem.
    5. Powtórz starannie sylaby przy szeroko otwartej buzi: la lo le lu li ly .
    6. Pokaż jak szumią drzewa [głośno szszsz] i małe krzaczki [cichutko i długo szszsz].

    Zestaw ćwiczeń przygotowujących do poprawnej wymowy głosek [k, g, ch]

    1. Picie gęstych napojów przez długą i cienką słomkę [np. przecierowy sok, kefir, jogurt].
    2. Przysysanie drobnych papierków przez rurkę i przenoszenie ich.
    3. Otwórz szeroko usta, nabierz powietrze nosem i delikatnie wypuść buzią.
    4. Oprzyj język o dolne zęby i wygnij w „koci grzbiet” – unoszenie tyłu języka do podniebienia.
    5. Pokaż jak ssiesz pysznego cukierka [u góry].
    6. Ziewaj jak zaspany suseł.
    7. Pokaż jak kaszle chory miś.
    8. Pochuchaj na swoje dłonie jakbyś chciał je rozgrzać.
    9. Pokaż jak śmieje się dziecko: hi, hi; pani: ha, ha; pan: he, he; staruszek: ho, ho.

    Zestaw ćwiczeń przygotowujących do poprawnej wymowy głoski [r] cz. 1

    1. Powtórz: t, t, t, t, t… [wymawiaj dotykając czubkiem języka wałka dziąsłowego przy lekko otwartej buzi – ćwiczenia poniżej powtarzamy tak samo].
    2. Powtórz: d, d, d, d, d…
    3. Powtórz: n, n, n, n, n…
    4. Wymawiaj szybko i dokładnie sylaby:
    la, lo, le, lu, ly
    ta, to, te, tu, ty
    da, do, de, du, dy

    Zestaw ćwiczeń przygotowujących do poprawnej wymowy głoski [r] cz. 2

    1. Powtórz: ln, ln, ln, ln, ln… [wymawiaj dotykając czubkiem języka wałka dziąsłowego przy lekko otwartej buzi – ćwiczenia poniżej powtarzamy tak samo].
    2. Powtórz: td, td, td, td, td…
    3. Powtórz: tdn, tdn, tdn, tdn, tdn…
    4. Wymawiaj szybko i dokładnie sylaby:
    tdda, tddo, tdde, tddu, tddy
    tra, tro, tre, tru, try

Powyższe ćwiczenia artykulacyjne można wydrukować,     

wydrukowaną kartę  porozcinać wzdłuż linii. Pojedyncze karteczki poskładać i wrzucić do pojemnika lub umieścić każdą z nich w jajku niespodziance.

Zadaniem dziecka jest wybrać karteczkę i wykonać zaproponowane na niej ćwiczenie.

 

Kto powiedział miau – zabawa na podstawie opowiadania.

  1. Wykonajcie wraz z rodzicami sylwety kotka, pieska, dużego psa, koguta, myszki, żabki i pszczółki. Przyczepcie sylwety do patyków aby można było nimi poruszać.

  2. Ułóżcie sylwety i nazywajcie zwierzątka oraz naśladujcie ich dźwięki i sposób poruszania się.

  3. Rodzic układa zwierzątko np. pieska z różnych stron budy, a dziecko określa gdzie znajduje się piesek np. na budzie – zabawa doskonaląca orientację w przestrzeni.

  4. Rodzic na zmianę z dzieckiem chowa sylwetę zwierzątka np. myszki w mieszkaniu następnie dziecko lub rodzic poszukuje zwierzątka kierowane hasłem ciepło – zimno. Ciepło oznacza że jesteśmy blisko, a zimno że idziemy w złym kierunku.

  5. Zapraszamy do zabawy całą rodzinę i bawimy się w teatr, rodzic czyta opowiadanie – dziecko naśladuje zwierzęta i porusza sylwetami.

W. Sutiejew „Kto powiedział miau?” - opowiadanie

Spał mały Piesek na dywaniku przy kanapie. Wtem usłyszał przez sen, jak ktoś powiedział:

- Miau!

Piesek podniósł głowę, rozejrzał się - nikogo nie ma.  „Pewnie mi się przyśniło” - pomyślał i wyciągnął się znowu na dywaniku. Wtedy ktoś znowu powiedział:

- Miau!

- Kto tam?

Zerwał się Piesek, biega po całym pokoju, zajrzał pod łózko, pod stół - nikogo nie ma! Wskoczył na parapet i zobaczył przez okno, że na podwórku spaceruje Kogut.

Więc to on nie dał mi spać!” - pomyślał Piesek i pobiegł na podwórko do Koguta.

-Tyś powiedział „miau”? - zapytał Piesek Koguta.

- Nie, ja mówię tylko... - Kogut zatrzepotał skrzydłami i zapiał: - Ku-ku-ry-ku-u-u!

-I nic więcej nie potrafisz powiedzieć? - zapytał Piesek.

- Nie, tylko „kukuryku” - odrzekł Kogut.

Podrapał się Piesek tylna łapką za uchem i poszedł do domu.... Wtem przy samym ganku ktoś powiedział:

- Miau!

Tuś mi!” - ucieszył się Piesek i wszystkimi czterema łapkami zaczął czym prędzej grzebać pod gankiem. Kiedy wykopał już duży dołek, wyskoczyła stamtąd mała, szara Myszka.

- Więc to ty powiedziałaś „miau”? - surowym tonem zapytał Piesek.

- Pi-pi-pi - zaniepokoiła się Myszka. - Czy ktoś tak powiedział?

- Tak, ktoś powiedział „miau”..

- Gdzieś blisko? - przestraszyła się Myszka.

- O tu, tuż obok - powiedział Piesek.

- Boje się! Pi-pi-pi! - pisnęła Myszka i dała nurka pod ganek.    Zamyślił się Piesek.   Wtem koło psiej budy ktoś powiedział głośno:

- Miau!

Piesek okrążył budę trzy razy, ale nikogo nie znalazł. W budzie ktoś się poruszył...  „Mam go! - powiedział sobie w duchu Piesek. - Zaraz go złapię..” I podkradł się

bliżej...    A z budy wyskoczył ogromny, kudłaty Kundel.

-W-r-r-r-r! - zawarczał Kundel.

- Chciałem.. chciałem się zapytać...

- W-r-r-r!

- Czy to pan powiedział.. „miau”?- wyszeptał Piesek, kuląc pod siebie ogonek.

-Ja?! Kpisz sobie szczeniaku!

Co tchu popędził Piesek do ogrodu i schował się tam pod krzakiem.   I nagle nad samym jego uchem ktoś powiedział:

- Miau!

Piesek wyjrzał spod krzaka i zobaczył przed samym swoim nosem włochata  Pszczołę, która siedziała na kwiatku.  „Teraz wiem, kto powiedział „miau”! - pomyślał Piesek i spróbował capnąć  Pszczołę zębami.

- Bz-z-z-z! - bzyknęła urażona do żywego Pszczoła i mocno ukłuła Piska w sam  koniuszek nosa.   Zaskomlał Piesek, rzucił się do ucieczki, a Pszczoła - za nim!  Leci i brzęczy:

- Ż-ż-ż-żgam ż-ż-żądłem!

Dobiegł Piesek do stawu i - buch do wody!   Kiedy się wynurzył, Pszczoły już nie było.  I - masz tobie! - znowu ktoś powiedział:

- Miau!

- Czy to tu powiedziałaś „miau”? - zapytał Piesek Ryby, która akurat przepływała   obok niego.   Ryba nic nie odpowiedziała, plusnęła ogonem i zniknęła w głębi stawu.

Rech-che-che! - roześmiała się Żabka, która siedziała na liściu lilii wodnej. - Więc  nie wiesz, że Ryby nie umieją mówić?

- A może tyś powiedziała „miau”? - zapytał Piesek Żabki.

Rech-che-che! - roześmiała się znowu Żabka. - Ale głuptas z ciebie! Żaby tylko  rechoczą. I wskoczyła do wody.   Poszedł Piesek do domu, mokry, z opuchniętym nosem. Zasmucony położył się na  dywaniku przy kanapie i nagle usłyszał:

- Miau!

Zerwał się - na parapecie okiennym siedziała puchata, pręgowana Kotka.

- Miau! - powiedziała Kotka.

- Hau-hau-hau! - zaszczekał Piesek i przypomniawszy sobie, jak to robił kudłaty  Kundel, warknął: - Wr-r-r-r!

Kotka wygięła grzbiet, zasyczała: - Sz-sz-sz!, parsknęła: Phy-phy!

I wreszcie wyskoczyła przez okno.  Wrócił piesek na swój dywanik i położył się spać.  Teraz już wie, kto powiedział „miau”.

 

WIERSZYKI MASAŻYKI DLA CAŁEJ RODZINKI

Dzisiaj zapraszam do zabaw wyciszających dla całej rodziny są to wierszyki masażyki. Masaż dziecięcy to forma ćwiczeń relaksacyjnych, technika masażu delikatnego głaskania dziecka, gdzie najważniejszy jest kontakt rodzica z dzieckiem.

Cele zabaw to:
- nawiązanie dobrych relacji z dzieckiem,
- zapewnienie dziecku poczucia komfortu fizycznego i emocjonalnego,
- zmniejszanie nadwrażliwości dotykowej ciała,
- redukowanie napięcia mięśniowego,
- doskonalenie zmysłu dotyku i słuchu,

- wzbogacanie słownictwa,

- wzbudzenie zainteresowania otaczającym środowiskiem.

Poniżej umieszczam przykłady kilku dziecięcych masażyków opracowane przez Martę Bogdanowicz :

IDZIE PANI, WIETRZYK WIEJE
Idzie pani: tup, tup, tup,
[Dziecko zwrócone do nas plecami. Na przemian z wyczuciem stukamy w jego plecy opuszkami palców wskazujących]
dziadek z laską: stuk, stuk, stuk,
[delikatnie stukamy zgiętym palcem]
skacze dziecko: hop, hop, hop,
[naśladujemy dłonią skoki, na przemian opierając ją na przegubie i na palcach]
żaba robi długi skok.
[z wyczuciem klepiemy dwie odległe części ciała dziecka np. stopy i głowę]
Wieje wietrzyk: fiu, fiu, fiu,
[dmuchamy w jedno i w drugie ucho dziecka]
kropi deszczyk: puk, puk, puk,
[delikatnie stukamy w jego plecy wszystkimi palcami]
deszcz ze śniegiem: chlup, chlup, chlup,
[Klepiemy dziecko po plecach dłońmi złożonymi w „miseczki”]
a grad w szyby łup, łup, łup.
[lekko stukamy dłońmi zwiniętymi w pięści]
Świeci słonko,[gładzimy wewnętrzną stroną dłoni ruchem kolistym]
wieje wietrzyk,[Dmuchamy we włosy dziecka]
pada deszczyk, [z wyczuciem stukamy opuszkami palców w jego plecy]
Czujesz dreszczyk?[leciutko szczypiemy w kark]

 

RAK

[Dziecko zwrócone do nas twarzą]

Idzie, idzie rak [Spacerujemy palcami: kciukiem i wskazującym po ręce dziecka]

Czasem naprzód, czasem wspak [odpowiednio zmieniając kierunek ruchu]

Idzie rak nieborak [Spacerujemy jak na początku]

Jak uszczypnie będzie znak [delikatnie i z humorem naśladujemy szczypanie]

 

PIZZA

[Dziecko leży na brzuchu]

Najpierw sypiemy mąkę [Przebieramy po jego plecach opuszkami palców obu dłoni]

zgarniamy ją [brzegami obu dłoni wykonujemy ruchy zagarniające]

lejemy oliwę [rysujemy palcem falistą linię, począwszy od karku aż do dolnej części pleców]

dodajemy szczyptę soli [lekko je szczypiemy]

no... może dwie, trzy.

Wyrabiamy ciasto [z wyczuciem ugniatamy boki dziecka]

wałkujemy [wodzimy dłońmi zwiniętymi w pięści po jego plecach w górę i w dół]

wygładzamy placek [gładzimy je]

i na wierzchu kładziemy:

pomidory[delikatnie stukamy dłońmi zwiniętymi w miseczki]

krążki cebuli[rysujemy koła]

oliwki, [naciskamy palcem w kilku miejscach]

… [dziecko samo wymyśla co dodajemy do pizzy]

posypujemy serem [szybko muskamy dziecko po plecach opuszkami palców obu dłoni]

(parmezanem, mozzarellą)

i... buch! do pieca. [Przykrywamy sobą dziecko i na chwilę pozostajemy w tej pozycji-dopóki dziecko ma na to ochotę]

Wyjmujemy i kroimy: [Kroimy plecy brzegiem dłoni]

dla mamusi, dla tatusia,

dla babci, dla brata

dla Matyldy... a teraz [dziecko wymyśla, dla kogo jeszcze będą kawałki pizzy]

polewamy keczupem[kreślimy palcem na plecach linię z pętelkami]

i... zjadamy... mniam, mniam, mniam.

[Gdy rodzice bawią się z dzieckiem, w tym momencie następuje zwykle cała gama połączonych z całowaniem dziecka, delikatnym naśladowaniem gryzienia]

 

MASZYNA DO PISANIA

[Dziecko siedzi zwrócone do nas plecami]

Wkręcamy papier do maszyny [Ostrożnie „przekręcamy” uszka dziecka do przodu]

do pisania.

Wygładzamy kartkę papieru [Gładzimy jego plecy wewnętrzną stroną dłoni]

I piszemy:

A..., B..., C..., kropka, przecinek” [piszemy palcem: A,B,C, stawiamy dużą kropkę i przecinek]

i... przesuwamy wałek [chwytamy dziecko za głowę, z wyczuciem, lecz stanowczo przechylamy je na bok, tak żeby-cały czas asekurowane przez nas-się przewróciło]

 

LIST DO BABCI

[Dziecko siedzi zwrócone do nas plecami, masujemy jego plecy- „wygładzamy papier listowy”]

Kochana babciu. [Piszemy palcem na plecach dziecka]

KROPKA. [z wyczuciem naciskamy plecy w jednym miejscu]

Piszę Ci, że [kontynuujemy pisanie]

mamy w domu kotka.

KROPKA[znów stawiamy kropkę]

Kotek chodzi[kroczymy palcami]

kotek skacze, [„skaczemy”, opierając dłoń na przemian na przegubie i palcach]

kotek drapie, [delikatnie drapiemy dziecko po plecach]

kotek chrapie. [opieramy na nich głowę i udajemy chrapanie]

Składamy list [krzyżujemy ręce dziecka]

Naklejamy znaczek [dotykamy jego czoła wewnętrzną stroną dłoni]

I zanosimy na pocztę [bierzemy dziecko na ręce i spacerujemy z nim]